Zmagania Mickiewicza z sonetem ostatnidzwonek.pl
      Romantyzm | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Romantyzm

Zmagania Mickiewicza z sonetem

Sonet jako gatunek liryczny, wywodzi się z tradycji włoskiej. W swojej klasycznej postaci składa się z czterech strof – dwóch czterowersowych (o rymach okalających o układzie ABBA) oraz dwóch trójwersowych (o układzie rymów CDC DCD lub CDE CDE). W dwóch pierwszych strofach sonetu należało się spodziewać sytuacji narracyjnej, opisu, w dwóch ostatnich refleksji.

W średniowieczu, kiedy to sonet święcił swoje największe triumfu, zwłaszcza we Włoszech, nie do pomyślenia było, by poeta odważył się złamać przyjęty schemat. W XIX wieku twórcy mogli pozwolić sobie na więcej swobody. Sonet w wykonaniu Mickiewicza charakteryzował się eklektyzmem stylowym. Poeta wprowadził do gatunku między innymi elementy dramatu, na przykład dialog, a także złamał „świętą zasadę” podziału utworu na część opisową i refleksyjną. Niektóre z sonetów Mickiewicza całkowicie pozbawione są tej drugiej.

Czesław Zgorzelski przekonuje, iż eksperymenty poety z klasyczną i skostniałą już formą nie tylko miały na celu dopasować ją do czasów mu współczesnych, ale przede wszystkim urozmaicić cykl, by nie był on nudny dla odbiorcy.

[nr]„Trzeba był tak skonstruować utwór, by – zgodnie z epigramatyczną skłonnością wzoru do zamykania całości pointą – uczynić ją, jak najbardziej naturalną, umotywować końcowy wydźwięk sonetu każdym szczegółem strof poprzedzających. Wymagało to jednolitego, konsekwentnego rozwijania wątku ze stałą uwagą, by ani na krok nie zboczyć z linii, wytkniętej w kierunku sformułowań końcowych. Zadanie – niełatwe do jednorazowego rozwiązania – wyrastało natychmiast w trudność nierównie większą, skoro autor występował z cyklem takich utworów. Natychmiast bowiem zjawiało się niebezpieczeństwo szablonu, monotonii, wynikał nakaz różnorodności w kompozycyjnym rysunku poszczególnych sonetów. Należało zatem w każdym z nich inaczej wykorzystywać zasadę podziału na strofy w doprowadzaniu wątku lirycznego do kulminacyjnych sformułowań finału” (Cz. Zgorzelski, „Drogi rozwojowe liryki Mickiewicza, [w:] „O twórczości poetyckiej Mickiewicza”, Warszawa 2001). [/nr]


Poeta nie odważył się złamać jednak zasady najważniejszej, czyli nieprzekraczania liczby czternastu wersów. To surowe ograniczenie wymusiło na Mickiewiczu lakoniczność języka. Wszystkie opisy, wypowiedzi i refleksje musiały być oszczędne w słowach, a jednocześnie sugestywne, wyraziste i zrozumiałe. Poeta musiał starannie dobierać każde słowo, przez co prace nad sonetami trwały zdecydowanie dłużej, niż na przykład nad balladami. Znany jest przekaz mówiący o trudnościach, z jakimi musiał borykać się Mickiewicz już z pierwszymi strofami pierwszego utworu cyklu
[zr]Ireneusz Opacki w artykule „Człowiek w sonetach przełomu” wspomina:
„W pierwszej redakcji (…) otwierający «Stepy Akermańskie» wers brzmiał: «Poznałem stepowego podróż oceanu». Trudził się z nim poeta niemało, zmieniał go kilkakrotnie – na wersję «Żeglowałem i w suchych stepach oceanu», potem na «Okrążyły mię stepy na kształt oceanu» – nim wreszcie dobrnął szczęśliwie do formuły ostatecznej: «Wypłynąłem na suchego przestwór oceanu», formuły otwierającej tekst znany dziś każdemu, kto otarł się o poezję Mickiewicza” (I. Opacki, „Człowiek w sonetach przełomu” [w:] „Poezja romantycznych przełomów. Szkice”, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1972).[/zr]

Mickiewicz nie ukrywał, iż pisanie sonetów było dla niego niezwykle trudnym wyzwaniem. Jednakże dzięki temu doświadczeniu znacząco wzbogacił się jego warsztat poetycki. Sonet z góry narzucał mu pewien formalny rygor wypowiedzi lirycznej, skutecznie ograniczając potok słów, zmuszając poetę do wysiłku artystycznego, z jakim wcześniej się nie spotkał, dlatego też: „w rozwoju liryki Mickiewicza sonety stały się szkołą, w której wykształcił swą sztukę panowania nad słowem, umiejętność zawsze celowej gospodarki środkami wyrazu poetyckiego, technikę zwartej, epigramatycznej, pointowej budowy utworu” (Cz. Zgorzelski, dz. cyt.).

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Mickiewicz Adam
Oda do młodości - interpretacja i analiza
Czatyrdah - interpretacja i analiza
Ballady i romanse - opracowanie
Bajdary - interpretacja i analiza
Bakczysaraj - interpretacja i analiza
Widok gór ze stepów Kozłowa - interpretacja i analiza
Burza - interpretacja i analiza
Żegluga - interpretacja i analiza
Cisza morska - interpretacja i analiza
Stepy akermańskie - interpretacja i analiza
„Sonety krymskie” - streszczenie ogólne
Romantyzm „Sonetów krymskich”
Recepcja „Sonetów krymskich”
Język „Sonetów krymskich”
Problematyka „Sonetów krymskich”
Podział wewnętrzny „Sonetów krymskich”
Zmagania Mickiewicza z sonetem
Okoliczności powstania „Sonetów krymskich”
Polały się łzy - interpretacja i analiza
Nad wodą wielką i czystą - interpretacja i analiza
Snuć miłość - interpretacja i analiza
Liryki lozańskie - geneza i charakterystyka
Do matki Polki - interpretacja i analiza
Niepewność - interpretacja i analiza
Do M*** - interpretacja i analiza
Zima miejska - interpretacja i analiza
Lilje - interpretacja i analiza
Pani Twardowska - interpretacja i analiza
To lubię - interpretacja i analiza
Powrót taty - interpretacja i analiza
Rybka - interpretacja i analiza
Świtezianka - interpretacja i analiza
Ajudah - interpretacja i analiza
Świteź - interpretacja i analiza
Pielgrzym - interpretacja i analiza
Pierwiosnek - interpretacja i analiza

Norwid Cyprian Kamil
Fortepian Szopena - interpretacja
Fortepian Szopena - wiadomości wstępne
Bema pamięci żałobny rapsod - interpretacja i analiza
Bema pamięci żałobny rapsod - wiadomości wstępne
Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie? - interpretacja i analiza
Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie? - wiadomości wstępne
Moja ojczyzna - interpretacja i analiza
Moja ojczyzna - wiadomości wstepne
Pielgrzym - interpretacja i analiza
Pielgrzym - wiadomości wstępne
Pióro - interpretacja i analiza
Pióro - wiadomości wstępne
W Weronie - interpretacja i analiza
W Weronie - wiadomości wstępne
Moja piosnka II - interpretacja i analiza
Do obywatela Johna Browne'a - interpretacja i analiza
Do obywatela Johna Browne'a - wiadomości wstępne
Fortepian Szopena - analiza

Słowacki Juliusz
Testament mój - wiadomości wstępne
Rozłączenie - interpretacja i analiza
Rozmowa z piramidami - interpretacja i analiza
Grób Agamemnona - interpretacja i analiza
Grób Agamemnona - motyw mogiły, grobu
Smutno mi Boże - interpretacja i analiza
Smutno mi, Boże! - wiadomości wstępne
Sowiński w okopach Woli - interpretacja i analiza
Sowiński w okopach Woli - wiadomości wstępne
Testament mój - interpretacja i analiza

Inne
Analiza porównawcza utworów „Oda do młodości” Adama Mickiewicza i „Do młodych” Adama Asnyka





Tagi: